INDIVIDUELE BEHANDELING VAN HUISHOUDELIJK AFVALWATER

Huishoudelijk afvalwater wordt in de Wet milieubeheer gedefinieerd als ‘afvalwater dat overwegend afkomstig is van menselijke stofwisseling en huishoudelijke werkzaamheden’. Normaal gesproken komt dit water in het riool terecht. Daar waar echter geen riolering aanwezig is, dient het afvalwater alvorens het in de bodem of op het oppervlaktewater te lozen, gezuiverd te worden. Dit gebeurt met een zuiveringsvoorziening, die ook wel IBA wordt genoemd. IBA staat voor Individuele Behandeling van Afvalwater. De eisen waar zo’n installatie aan moet voldoen zijn verwoord in het gemeentelijke rioleringsplan en vinden hun wettelijke basis in artikel 10:33, tweede lid, Wet milieubeheer en artikel 3.16 van het Besluit lozen buiten inrichtingen.

Het Activiteitenbesluit, het Besluit lozing afvalwater huishoudens en het Besluit lozen buiten inrichtingen zien allemaal op het lozen van huishoudelijk afvalwater dat niet in het riool terecht komt. De deregulering belooft dat alles er eenvoudiger op wordt. Vandaar dat er naast deze besluiten ook nog een handvol ministeriële regelingen en NEN-normen van stal worden gehaald.

Voor lozingen vanuit IBA’s van minder dan zes lozingseenheden gelden alleen middelvoorschriften. Deze middelvoorschriften staan in de bij de besluiten behorende ministeriële regelingen. De IBA’s moeten bijvoorbeeld voldoen aan de bepalingen uit de NEN-EN 12566-1. Voor lozingen groter dan zes lozingseenheden gelden lozingsgrenswaarden die weer uit een CWI-rapport komen. Het gebruik van een IBA is dan niet verplicht zolang maar aan de grenswaarden wordt voldaan.

IBA-systemen kunnen een Kiwa-certificaat krijgen. Bij certificering wordt de IBA ingedeeld in klasse I, II of III met bijbehorende emissie-eisen. Een IBA van een hogere klasse heeft een hoger zuiveringsrendement. Er zijn diverse IBA-systemen. Het meest bekende IBA-systeem is de septic tank. De septic tank is een tank waarin het afvalwater door bezinking, opdrijving en biologische afbraak wordt gezuiverd. Het zuiveringsrendement hangt onder meer af van de verblijftijd van het afvalwater in de tank. De ouderwetse septic tanks vallen uitsluitend in de laagste klasse. Andere systemen zijn bijvoorbeeld de bio rotor, het oxidatie bed, het helofytenfilter, et cetera.

In de ministeriële Regeling lozing afvalwater huishoudens, de Regeling algemene regels voor inrichtingen milieubeheer en de Regeling lozen buiten inrichtingen zijn middelvoorschriften opgenomen voor septic tanks. Oude septic tanks die nog bij huizen aanwezig kunnen zijn, voldoen formeel niet aan de eisen uit deze regelingen. In het overgangsrecht is echter geregeld dat de bestaande voorzieningen voorlopig gehandhaafd mogen blijven.

In artikel 5 van het Besluit lozing afvalwater huishoudens, artikel 1.8 van het Activiteitenbesluit en artikel 1.7 van het Besluit lozen buiten inrichtingen is vastgelegd dat ook kan worden volstaan met een gelijkwaardige voorziening. Het bevoegd gezag heeft hiermee de mogelijkheid om een gelijkwaardig alternatief voor de septic tank toe te staan.

Het is overigens vanuit de vangnetbepaling niet toegestaan om via een septic tank te lozen op de riolering. Het afvalwater afkomstig van een septic tank waarin anaerobe afbraak heeft plaatsgevonden, kan de doelmatige werking van de rioolwaterzuiveringsinstallatie nadelig beïnvloeden.

IBA-systemen zijn technische installaties die onderhouden moeten worden om goed te blijven functioneren. Het onderhoud bestaat uit het jaarlijks inspecteren en indien nodig repareren van onderdelen van de systemen om het zuiveringsproces zo goed mogelijk te laten verlopen. Bij dit proces ontstaat slib dat regelmatig moet worden afgezogen en afgevoerd naar bijvoorbeeld een centrale slibontwatering van een rioolwaterzuiveringsinstallatie. De lozer die een IBA in eigendom heeft is in principe zelf verantwoordelijk voor het onderhoud. Het bevoegd gezag moet hier vanuit zijn zorgplicht wel op toezien.

Voor het onderhoud van IBA's in beheer van de gemeente is de gemeente verantwoordelijk. Deze IBA's hoeven niet noodzakelijkerwijs aan NEN-EN 12566-1 te voldoen. De voorwaarden voor deze IBA's worden, zoals aan het begin van dit blog gezegd, met het Besluit lozen buiten inrichtingen gerelateerd aan artikel 10:33, tweede lid, Wet milieubeheer. De voorwaarden waar deze voorzieningen aan moeten voldoen zijn dan ook in het gemeentelijk rioleringsplan opgenomen.