Planschade is de waardevermindering van een onroerend goed
ten gevolge van een bestemmingswijziging. Dit kan het gevolg zijn van een
wijziging of vrijstelling van het bestemmingsplan of een ander planologisch
besluit. Met het uitvoeren van een bouwplan kan bijvoorbeeld het uitzicht vanuit
een woning verslechteren, de privacy worden aangetast of geluidhinder toenemen
door de verbreding van een weg. Al dit soort veranderingen kunnen tot een
waardevermindering van een bestaand pand of een stuk grond leiden.
Er wordt daarbij onderscheid gemaakt tussen directe en
indirecte planschade. Directe planschade is de schade die iemand lijdt doordat
de gebruiks- en bebouwingsmogelijkheden op zijn eigen perceel worden beperkt. Van
indirecte planschade is sprake als een bestemmingsplan waardedrukkende
ontwikkelingen in de omgeving mogelijk maakt. Als het landelijke weggetje voor uw
deur bijvoorbeeld wordt veranderd in een drukke randweg.
Op grond van artikel 6.1 van de Wet Ruimtelijke ordening kan
bij bepaalde planologische besluiten een verzoek tot planschadevergoeding door
de overheid worden gehonoreerd. Het eerste lid van artikel 6.1 bepaalt dat
alleen vergoeding voor planschade kan worden verkregen als deze schade bestaat
uit een waardevermindering van een onroerende zaak, of als de planologische
verandering tot een inkomensderving leidt. Het moet wel gaan om een zodanige
schade dat die in redelijkheid niet door de burger kan worden gedragen en de
schade moet op het moment van aankoop van het onroerend goed niet voorzienbaar
zijn geweest. Een schade van twee procent van de waarde van het onroerende goed
wordt geacht onder het normale maatschappelijk risico te vallen. Wat de
voorzienbaarheid betreft wordt onderscheid gemaakt tussen actieve en passieve
risicoaanvaarding. Van actieve risicoaanvaarding wordt bijvoorbeeld gesproken
als er bij de aankoop van een onroerend goed in de structuurvisie al in een
mogelijk schadeveroorzakende bestemming is voorzien. Van passieve
risicoaanvaarding is bijvoorbeeld sprake als gedurende langere tijd geen
gebruik wordt gemaakt van de in het bestemmingsplan opgenomen bebouwingsmogelijkheden
van een perceel.
Het tweede lid geeft een limitatieve opsomming van de besluiten
als gevolg waarvan de planschade moet zijn ontstaan. Alleen bij deze besluiten
is het mogelijk om een tegemoetkoming voor de schade te krijgen. Het gaat
daarbij om:
- Een bepaling van een bestemmingsplan, beheersverordening of inpassingsplan;
- Een wijziging van een bestemmingsplan krachtens artikel 3.6, eerste lid, onder a, Wet Ruimtelijke ordening;
- Een besluit aangaande een omgevingsvergunning krachtens artikel 2.1, eerste lid, onder b, c of g van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht;
- De aanhouding van een besluit omtrent de verlening van een omgevingsvergunning ingevolge artikel 3.3 of 3.4 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht;
- Een bepaling uit een provinciale verordening zoals bedoeld in artikel 4.1 Wet Ruimtelijke ordening of een algemene maatregel van bestuur zoals bedoeld in artikel 4.3 van deze wet;
- Een bepaling uit een exploitatieplan als bedoeld in artikel 6.12, eerste lid, Wet Ruimtelijke ordening;
- Een koninklijk besluit ten behoeve van de landsverdediging.
Het bevoegd gezag van het besluit is ook het gezag dat
bevoegd is om te beslissen op een verzoek om planschade. Doorgaans zal dat dus het
college van burgemeester en wethouders zijn. Veel gemeenten hebben hier een
speciaal formulier voor opgesteld. Over een verzoek wordt wel leges geheven. Het
bedrag wordt na een positief besluit echter weer teruggestort. Een verzoek om
planschade kan niet eerder worden ingediend dan nadat het betreffende
planologische besluit onherroepelijk is geworden. Dat wil zeggen dat er geen
bezwaar- en beroepsmogelijkheden meer tegen open mogen staan. Bovendien moet
het verzoek binnen vijf jaar nadat het schadeveroorzakende besluit onherroepelijk
is geworden worden ingediend.
In het verzoek om een tegemoetkoming voor planschade moet op
grond van artikel 6.1, derde lid, van de Wet Ruimtelijke ordening gemotiveerd
worden aangegeven om wat voor schade het gaat en wat de hoogte van die schade is.
